Wotrow
Wjesny dźěl Wotrow (hornjoserbsce Wotrow) bu prěni raz w srjedźowěku dokumentarisce naspomnjeny. Wobsydlenje kónčiny pak saha jasnje dale wróćo a słuša k najstaršim dopokazujomnym sydlenskim rumam Hornjeje Łužicy.
Najwuznamniši swědk tutych zažnych stawiznow je Wotrowske hrodźišćo (Wotrowske hrodźišćo). Pochadźa prěnjotnje z bronzoweje doby łužiskeje kultury a bu pozdźišo wot Milčanow, słowjanskich prjedownikow Serbow, znowa wužiwany a wutwarjeny. Archeologiske namakanki, mjez nimi zbytki keramiki a rownišća zapadnje wsy, dopokazuja wobsydlenje před něhdźe 3.500 lětami.
W srjedźowěku su připrawu we wjacorych funkcijach dale wužiwali, mjez druhim jako wobtwjerdźensku a škitnu připrawu kaž tež jako nadróžnu haru w běhu wažnych wobchadnych zwiskow mjez Mišnom a rumom Hodźij. Na zakładźe wurjadneje namakanki mjedźaneje formy krjepjenja pomjenuje so hrodźišćo tež „Sakska troja“.
Přez lětstotki bě Wotrow serbsce charakterizowana burska wjes we wliwowym wobłuku klóštra Marijineje hwězdy. Hač do 1994 bě wjes samostatna wjesna gmejna a słuša wot toho časa ke gmejnje Pančicy-Kukow.
Wotrow leži při zapadnej kromje doła Klóšterskeje wody w sylnje rozrjadowanej kulturnej krajinje. Charakteristiskej stej přechod wot wotewrjenych polow k zalěsnjenym skłoninam kaž tež hłuboko zarězany doł tak mjenowaneje Skala.
Wosebje wuznamne je krajinoškitne pasmo Ostro–Nowe Městačko, kotrež bu 1951 jako prěnje a zdobom najmjeńše škitne pasmo něhdyšeho wokrjesa Kamjenc wupokazane. Wone bu na iniciatiwu społnomócnjeneho za přirodoškit Hinca Kubaša zarjadowane a zjednoća přirodne, kulturne a zemske pomniki w zhromadnym škitnym rumje.
Ke kónčinje słušatej wažnej płoninowej přirodnej pomnikaj:
„Swětła“, přirodźe bliski měšany lěs ze zymskich lipow bohatym wobstatkom na šiškateho duba
„Nowoměšćanska skala“, přełamowa dolina Klóšterskeje wody ze skłoninowym lěsom a widźomne kamjeniznowe formacije ze granodiorita a šěrawca
Tutón wosebity zwisk z geologije, wuwića lěsa a rěčneje krajiny čini kónčinu ekologisce a po krajinje jónkrótnu.
Wotrow wobsedźi njewšědnu hustosć přirodnych a kulturnych pomnikach:
Wotrowske hrodźišćo (hrodźišćo) – jedne z najwuznamnišich předstawizniskich wobtwjerdźenjow Sakskeje
Wosadna cyrkej swj. Bena (1742) jako cyrkwinski centrum
Historiski móst přez Klóštersku wodu z 18. lětstotka
Kubłohistoriske twarjenja, mjez nimi něhdyši bydlenski dom swójby von Breitenbuch
Tradicionalne třistronske statoki a tykowane twary
Druha historiska dróhowarnja jako porosćena zemska hórka we wobłuku Jiedlitz–Nowe Městačko
Pomnik „Kopcy“ z wopomnjenskim městnom a wuhladnišćom
Něhdźe 4 km dołha kołopućowanska šćežka zwjazuje najwažniše přirodne a kulturne dypki kónčiny. Wuchadźišćo je Wotrow, zwotkelž wjedźe puć přez hrodźišćo, přez dolinu Nowoměšćanskeje Skale a nimo historiskich twarjenjow do Noweho Městačka.
Čara zwjazuje archeologiske městna, historiske twary a přirodźe bliske krajiny k zwisowacemu dožiwjenskemu rumej. Přidatne wuhladnišćo na pozběhnjenju „Kopcy“ skići daloke pohlady přez Klóštersku wodowu kónčinu hač do hornjołužiskeje krajiny.
Dźensa je Wotrow wjesny dźěl ze sylnje historisce charakterizowanej identitu. Zwisk ze serbskeje kultury, wuznamnych zažnych stawiznow a drohotneje přirodneje krajiny městnosć na wosebite wašnje formuje.
Wotrow je zdobom bydlenske městno, kulturny rum a přirodopomnikowa kónčina. Wuske splećenje stawiznow a krajiny sčini městnosć k jednomu z najwažnišich kulturnostawizniskich dypkow regiona Klóšterska woda.